Тедрос Адхан Гебрейюс: Психикалық денсаулық дағдарысының алдын алу көп ресурсты қажет етеді

301 қаралу саны

Біріккен Ұлттар Ұйымының COVID-19 және психикалық денсаулықты сақтау туралы ескертуіне сәйкес COVID-19 пандемиясы алдағы айларда психикалық денсаулық проблемаларының едәуір өсу қаупін болдырмау үшін психикалық денсаулық қызметтеріне инвестицияларды ұлғайту қажеттілігін көрсетеді.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас директоры, доктор Тедрос Адхан Гебрейюс

: «Пандемияның адамдардың психикалық денсаулығына әсері қазірдің өзінде өте алаңдаушылық туғызады. Әлеуметтік оқшаулау, инфекциядан және отбасы мүшелерін жоғалтудан қорқу стрессі кірісті және көбінесе жұмыс орнын жоғалтудан туындаған күйзеліске байланысты күшейеді».

Депрессия мен мазасыздықтың таралуы

Қолда бар деректер депрессия мен мазасыздық белгілерінің бірқатар елдердің тұрғындары арасында таралуын көрсетеді. Эфиопияда 2020 жылдың сәуірінде жүргізілген зерттеу барысында депрессия белгілерінің таралуы эпидемияға дейін сол елде алынған көрсеткіштермен салыстырғанда үш есе артқаны байқалды.

COVID-19 стресстік психологиялық әсерінің белгілі бір қаупі халықтың кейбір топтарына қауіп төндіреді. Ауыр жұмыс жүктемесі бар, пациенттердің өміріне немесе өліміне әсер ететін шешімдер қабылдау қажеттілігі және жұқтыру қаупі өте жоғары жерде жүретін бастапқы буын медициналық көмек қызметкерлері қауіпке әлдеқайда жақын екені сөзсіз. Қытайдағы індет кезінде медициналық қызмет көрсетушілер арасында депрессияның жоғары деңгейі (50%), мазасыздықтың бұзылуы (45%) және ұйқысыздық (34%) тіркелді, ал Канадада медициналық қызметкерлердің 47% -ы психологиялық қолдауға зәру екенін айтты.

Сондай-ақ балалар мен жасөспірімдер осы қауіпті топқа жатады. Италия мен Испанияда ата-аналар балаларының шоғырлануында қиындықтар туындағанына, сондай-ақ ашуланшақтық, қозғыштық пен жүйкеліктің жоғарылауына шағым айтады. Өздігінен оқшаулау режимін енгізу балаларға немесе олардың қатысуымен жасалған зорлық-зомбылық пен қорлау эпизодтарының қаупін арттырады. Мүмкіндігі шектеулі балалар, қиын жағдайда тұратын балалар, сондай-ақ көшеде тұрып, жұмыс істейтін балалар өте осал жағдайда қалды.

Басқа қауіптілігі жоғары топтарға әйелдер әсіресе, олар балаларға үйде оқуына көмектесетін, қашықтықтағы үй жұмысы мен үй шаруасын қоса атқаратын болса, сондай-ақ егде жастағы адамдар мен бұрын психикалық ауытқулары бар пациенттер кіреді, сондықтан оларға көмек көрсетуді күшейту қажет. Бұрын психиатриялық көмекке жүгінген Ұлыбританияда тұратын жастарға жүргізілген сауалнамада бұл пациенттердің 32% пандемия психикалық жағдайын едәуір нашарлататындығымен келіскен.

Психикалық денсаулық саласындағы мамандардың алаңдаушылығының тағы бір себебі – алкогольді тұтынудың артуы. Пандемия кезінде Канада статистикалық қызметтері 15–49 жастағы адамдардың алкогольді тұтынуының 20% -ға өскенін тіркеді.

Психикалық денсаулықты сақтау қызметтері

Көптеген елдерде психиатриялық немесе психоәлеуметтік көмекке сұраныстың артуы медициналық және психиатриялық қызметтердің тоқтатылуына байланысты болып отыр. Көмек беру жүйелері тек қана психиатриялық мекемелерді COVID-19 пациенттеріне күтім жасау үшін қайта тағайындаудан ғана емес, сонымен қатар қызметкерлердің вирустық инфекция жұқтырылуынан және науқастарға жеке кездесулерді тоқтатудан да зардап шегеді. Бірқатар елдерде қоғамға көмек көрсету қызметі, атап айтқанда алкоголь мен есірткіге тәуелді адамдарға көмек көрсету топтары бірнеше ай бойы жұмыс істемеді.

Доктор Тедрос Адханом Гебрейюс: «Психикалық денсаулыққа қатысты мақсаттар COVID-19 пандемиясының әсерін болдырмайтын орталық элементтердің бірі болуы керек екендігі айқын болды. Бұл – бүкіл БҰҰ жүйесінің қолдауымен үкіметтер мен азаматтық қоғам арасындағы ұжымдық жауапкершілік аясы. Адамдардың эмоционалды әл-ауқатына деген жеңіл көзқарас қоғам үшін әлеуметтік және экономикалық шығындарға әкеледі».

Қызмет көрсету тәсілдерін іздеу

Іс жүзінде психикалық ауытқулары бар адамдарға медициналық қызметтерге кедергісіз қол жеткізу өте маңызды. Кейбір елдерде психиатриялық көмек және психоәлеуметтік қолдау саласында оң өзгерістер бар. Мадридте психиатриялық мекемелердің төсек сыйымдылығының 60% -дан астамы COVID-19 бар науқастарға көмек көрсету үшін бөлінген, ауыр науқастар мүмкіндігінше тұрақты медициналық көмек ала алатын жеке клиникаларға жіберілген. Жергілікті билік психикалық денсаулықты сақтауды көрсетілетін қызметтерге негізгі қызметтердің жиынтығына кіргізді, бұл психикалық денсаулық мамандарына телефон арқылы ауруханаға жатқызылған науқастарға қызмет көрсетуді жалғастыруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ауыр науқастардың үйіне бару ұйымдастырылды. Египеттен, Кениядан, Непалдан, Малайзиядан, Жаңа Зеландиядан және басқа елдерден келген мамандар психикалық денсаулықты сақтау үшін жедел телефон қызметтерінің мүмкіндігі мұқтаждардың барлығына қол жетімді болу үшін жоғарылатылғанын хабарлады.

Халықтың әлсіз топтарға, әсіресе қарт адамдарға көмектесу жөніндегі күш-жігерін одан әрі қолдау қажет, өйткені бұл әлеуметтік келісімді нығайтады және адамдарға өзін жалғыз сезінбеуге мүмкіндік береді. Азық-түлікті жеткізу бастамалары, жалғыз адамдармен тұрақты байланыс және интеллектуалды-танымдық саланы ынталандыру үшін онлайн-іс-шаралар ұйымдастыру түріндегі мұндай қолдауды үкімет, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, жеке сектор ұйымдары және жұртшылық өкілдері жасауы тиіс.

Прогрессивті қалпына келтіру жолының мүмкіндігі

ДДСҰ психикалық денсаулық және психоактивтік заттарды пайдалану жөніндегі департаментінің директоры Дебора Кестел: «Дүние жүзіндегі психикалық денсаулық сақтау қызметтерін кеңейту және қайта құру қажеттілігі бізге болашақтың қажеттіліктеріне жауап беретін психикалық денсаулық жүйесін құруға мүмкіндік береді.  Ол үшін психикалық ауруларды медициналық сақтандыру бағдарламаларымен қамтуды және қоғамдастық деңгейінде сапалы психиатриялық және әлеуметтік көмек көрсету үшін адами ресурстарды құруды қамтамасыз ете отырып, жабық мекемелер моделінен қауымдастық деңгейінде қызмет көрсетуге ауысуды көздейтін ұлттық жоспарларды әзірлеу және қаржыландыру қажет».

Дереккөз: ДДСҰ сайты

Сурет дереккөзі: Минск-новости порталы

Бөлісіңіз